Βασικά χαρακτηριστικά

Πώς λειτουργεί

Η αποφευκτική προσκόλληση αναπτύσσεται όταν ένα παιδί συναντά επανειλημμένα συναισθηματική μη διαθεσιμότητα από τους φροντιστές. Οι ενήλικες μπορεί να παρέχουν φαγητό, ρούχα, σχολείο και εξωτερική τάξη, αλλά να ανταποκρίνονται στον φόβο, στα δάκρυα, στην τρυφερότητα ή στην ανάγκη παρηγοριάς με ψυχρότητα, εκνευρισμό ή μηνύματα όπως «σταμάτα να κλαψουρίζεις», «τα βγάλε πέρα μόνος σου», «μην είσαι αδύναμος». Η ψυχή μαθαίνει ότι οι ανάγκες είναι επικίνδυνες γιατί φέρνουν ντροπή ή απόρριψη. Στη ενήλικη αγάπη αυτό γίνεται απενεργοποιητική στρατηγική: όταν ο σύντροφος ζητάει οικειότητα, ο εγκέφαλος το διαβάζει όχι ως αγάπη αλλά ως απειλή για την ελευθερία. Το άτομο μπορεί να λογικοποιεί, να υποτιμά, να ψάχνει έξοδο, να απασχολείται ή να παγώνει συναισθηματικά. Δεν είναι απουσία αισθήματος. Είναι τρόπος να αποφύγει τον πόνο του να χρειάζεται κάποιον.

Ψυχολογία

Στο νευρικό σύστημα, η αποφευκτική προσκόλληση χρησιμοποιεί την απενεργοποίηση του συστήματος προσκόλλησης. Αντί της υπερενεργοποίησης που παρατηρείται στην αγχώδη προσκόλληση, εμφανίζεται αναστολή: λιγότερα σήματα πόνου, λιγότερη συνειδητή ανάγκη, περισσότερος έλεγχος και ορθολογική εξήγηση. Το εσωτερικό μοντέλο εργασίας κατά Bowlby ακούγεται έτσι: «πρέπει να τα βγάλω πέρα μόνος, οι άλλοι είναι αναξιόπιστοι, η οικειότητα κοστίζει πολύ». Γι' αυτό το άτομο μπορεί να φαίνεται ήρεμο ενώ το σώμα ακόμα αντιδρά στην εξάρτηση με ένταση, εκνευρισμό ή ώθηση να φύγει.